دوشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۷
خانه / تغییر اقلیم / ۷ پیامد تغییر اقلیم

۷ پیامد تغییر اقلیم

پیامد تغییر اقلیم

در نوشته‌ی قبل به تغییر اقلیم و عوامل موثر بر آن پرداختیم. همچنین ۷ پیامد تغییر اقلیم را بصورت ذکر عنوان، بیان کردیم. در این نوشته قصد داریم به این پیامدها نگاه دقیق‌تری بیندازیم. با ما همراه باشید.

۱- بالا آمدن سطح آب دریاها، اقیانوس‌ها و نواحی ساحلی

شاید محسوس‌ترین پیامد تغییر اقلیم، بالا آمدن سطح آب دریاها باشد. براساس مطالعات انجام شده تخمین زده می‌شود که گرم شدن جهان به میزان ۱/۵ تا ۴/۵ درجه سانتیگراد می‌تواند سطح آب دریاها را در حدود ۲۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر بالا ببرد.

در طول ۱۰۰ سال گذشته، سطح آب دریاها به طور متوسط ۱۰ تا ۲۵ سانتی‌متر بالا آمده است و این افزایش تنها به دلیل بالا رفتن دمای سطوح پایین جو به میزان ۰/۳ درجه‌ی سانتیگراد نسبت به سال ۱۸۶۰ بوده است.

ذوب شدن کوه‌های یخی شناور در اقیانوس‌ها از عوامل مهم بالا آمدن سطح آب اقیانوس‌ها است. در چند سال گذشته بسیاری از کوه‌های یخی در قطب‌های شمال و جنوب ذوب شده‌اند. پوشش یخی در قطب شمال از اواسط دهه‌ی ۱۹۵۰ تا اوایل دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی، ۲۵ درصد کاهش یافته است.

از جمله اثرات جانبی بالا آمدن سطح آب دریاها و اقیانوس‌ها، پیشروی آن در مناطق ساحلی است که به این ترتیب صنایع و تجهیزات ساحلی از قبیل ماهی‌گیری، آبزی‌پروری، کشاورزی و همچنین مناطق گردشگری مجاور آن به زیر آب خواهند رفت. همچنین؛ بسیاری از زیستگاه‌های طبیعی حیوانات و مزارع کشاورزی اطراف رودخانه‌ها و دریاها آسیب خواهند دید.

تغییر اقلیم، موجب تغییر در حرکت چرخشی اقیانوس‌ها، مخلوط شدن عمودی آب‌ها و شکل موج‌ها می‌شود. بنابراین می‌توان انتظار داشت که این تغییرات بر روند تولید مثل، دسترسی به مواد غذایی، ساختار محیط زیست و عملکرد اکوسیستم‌های دریایی تأثیر بگذارند.

۲- آسیب‌های وارده بر بخش انرژی

به طور کلی در اثر تغییر اقلیم، ظرفیت تولید برق نیروگاه‌ها کاهش خواهد یافت. این دومین پیامد تغییر اقلیم است که دقیق‌تر به آن می‌پردازیم. چرا که افزایش دمای آب باعث کاهش بازدهی فرآیند چگالش در نیروگاه‌های بخار می‌شود. همچنین طراحی نیروگاه‌های گازی بر پایه‌ی متوسط دمای هوای ۳۰ درجه‌ سانتیگراد می‌باشد که با افزایش دمای هوای محیط، بازدهی آن‌ها نیز کاهش خواهد یافت.

براساس مطالعات انجام شده در نیروگاه‌های بخار، با افزایش دمای آب سیستم خنک‌سازی به میزان ۱ درجه سانتیگراد، مقدار افت راندمان ۲/۷ درصد خواهد بود. از سوی دیگر، با کاهش بارندگی، غلظت نمک موجود در آب رودخانه‌ها و دریاها نیز افزایش خواهد یافت که در نتیجه برای پایش خوردگی تجهیزات نیروگاهی، هزینه‌ی بیش‌تری در سیستم‌های تصفیه و املاح‌زدایی از آب صرف می‌شود.

در بخش حمل و نقل نیز افزایش دمای هوا باعث افزایش تلفات تبخیری بنزین، افزایش استفاده از وسایل تهویه مطبوع و به پیامد آن نیاز به سرمایه‌گذاری جدید در جهت تجهیز خودروها به سیستم‌های تهویه را به دنبال خواهد داشت.

۳- آسیب‌های وارده بر منابع آبی

در سومین پیامد تغییر اقلیم به آسیب‌های وارده بر منابع آبی می‌پردازیم. براساس آمارهای موجود، ۶۸ درصد از کل آب مورد بهره‌برداری در ایران از منابع زیرزمینی و بقیه‌ی آن از منابع آب‌های سطحی به صورت جدید و سنتی تأمین می‌شود.

تغییر اقلیم، موجب کاهش بارش برف در زمستان می‌شود که بر الگوی فصلی جریان آب رودخانه‌ها تأثیر می‌گذارد. به این ترتیب تغییر الگوی بارش می‌تواند بر کلیه فعالیت‌هایی که از آب استفاده می‌کنند، پیامدهای منفی داشته باشد.

گرم شدن کره زمین هم بر کیفیت و هم بر کمیت آب تاثیر می‌گذارد که در نهایت هزینه‌ی تصفیه آب را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، در اثر بالا رفتن دما، میزان تبخیر در رودخانه‌ها نیز افزایش می‌یابد.

براساس تحقیقات انجام شده در کشور، چنانچه دمای هوا بین ۲ تا ۶ درجه سانتیگراد افزایش یابد، میزان تبخیر سالانه ۶ تا ۱۲ درصد افزایش خواهد یافت.

کاهش ذخایر آب، فشار مضاعفی بر مردم، کشاورزی و محیط زیست وارد می‌کند.

هم اکنون ۱/۷ میلیارد نفر در کشورهایی زندگی می‌کنند که از نظر منابع آبی در تنگنا به سر می‌برند و انتظار می‌رود این تعداد تا سال ۲۰۲۵ به ۵ میلیارد نفر افزایش یابد.

همانطور که ملاحظه می‌کنید این پیامد تغییر اقلیم افراد زیادی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

۴- آسیب‌های وارده بر بخش کشاورزی و به خطر افتادن امنیت غذایی

چهارمین پیامد تغییر اقلیم به بخش کشاورزی و امنیت غذایی اختصاص دارد. این پدیده می‌تواند بر تولید انواع محصول‌های باغی و کشاورزی که عمده‌ترین منابع غذایی کشور را تشکیل می‌دهند، آسیب وارد کند. نفوذ پرفشار گرما و تغییر در بادهای موسمی و خاک‌های خشک، ممکن است بازدهی تولید را در نواحی گرمسیر و نیمه‌گرمسیر به یک سوم کاهش دهد.

مناطقی که به نظر می‌رسد نسبت به اثر تغییر اقلیم بر تولید مواد غذایی بیش‌ترین حساسیت را داشته باشند، برخی مناطق نیمه‌خشک گرمسیری و مناطق حاشیه‌ای آن و برخی مناطق گرم و مرطوب و مناطق استوایی می‌باشند.

پیش‌بینی شده است در اثر تغییر اقلیم (افزایش درجه حرارت فصل رویش به میزان ۳/۵ درجه سانتیگراد) در کشور کانادا، تعداد خشکسالی‌ها ۱۳ برار افزایش خواهد یافت. همچنین، بادهی گندم بهاره می‌تواند ۱۵ تا ۳۷ درصد کاهش یابد.

۵- آثار بهداشتی و تأثیر بر روی سلامت انسان‌ها

این پدیده می‌تواند سبب شیوع انواع بیماری‌های واگیردار و مسری شود که توانایی تهدید سلامتی انسان‌ها را دارند. برای نمون پشه آنوفل ماده به عنوان ناقل بیماری مالاریا در آب و هوای گرم‌تر، تکثیر بسیار بیش‌تری نسبت به آب و هوای معتدل خواهد داشت. بیماری‌های دیگر مانند تب برفکی و تب زرد نیز با گرمایش شیوع بیش‌تری خواهند یافت.

تغییر اقلیم بر انتقال فصلی و همچنین انتشار بسیاری از بیماری‌ها که توسط پشه‌ها منتقل می‌شود (تب زرد) یا توسط کنه‌ها انتقال می‌یابد (سندرم ریوی، ویروس هانتا، التهاب مغزی که بر اثر ورود کنه به مغز به وجود می‌آید) تاثیر می‌گذارد.

از سوی دیگر، در هوای گرم سیستم گردش خون برای خنک نگه داشتن دمای بدن فعالیت بیش‌تری دارد و این امر برای افرادی که ناراحتی قلبی دارند، مشکل‌ساز خواهد بود.

هوای گرم باعث افزایش غلظت گاز ازن در اطراف زمین شده که این امر برای بیماران ریوی مشکل‌ساز خواهد بود. با کاهش منابع آب شیرین، در اثر تغییرات اقلیمی، ذخایر آبی و بهداشت آب نیز تغییر می‌یابند. این موارد به ترتیب دسترسی به آب آشامیدنی و آب مورد نیاز برای شستشو را کاهش می‌دهند و همچنین بر کاهش کارآیی سیستم‌های فاضلاب محلی تاثیر می‌گذارند و سبب تجمع بیش‌تر باکتری‌ها و دیگر موجودات ذره‌بینی در ذخایر آب سرد می‌شوند.

کمبود آب، مردم را به استفاده از منابع آب با کیفیت نامطلوب مانند آب رودخانه‌ها که به طور معمول آلوده هستند وادار می‌کند. تمامی این عوامل سبب افزایش شیوع بیماری‌های عفونی و اسهال می‌شوند.

۶- اثر بر روی حیات جانوران و گیاهان

تغییر اقلیم آثار مستقیم و غیرمستقیمی بر زندگی موجودات زنده دارد که می‌تواند به شدت چرخه‌ی زندگی آن‌ها را دچار مشکل نماید.

با گرم‌تر شدن هوا، پرندگان هنگام مهاجرت به عرض‌های شمالی‌تر رفته و در آنجا ساکن می‌شوند. به این ترتیب پرندگان مسافت بیش‌تری نسبت به گذشته در هنگام مهاجرت خود طی می‌کنند، که می‌تواند باعث از بین رفتن گونه‌های ضعیف‌تر آن‌ها شود.

گرمایش جهانی، زمان گل‌دهی و رشد گونه‌های گیاهی را دچار تغییر می‌کند. همچنین، پرندگان مختلف، حدود یک یا دو هفته زودتر تخم‌گذاری می‌کنند که این باعث می‌شود سن پرندگان هنگام مهاجرت حدود یک یا دو هفته بیش‌تر باشد. در چنین شرایطی هنگام بازگشت و یا در طول سفر احتمال از بین رفتن پرندگان بیش‌تر شده و جمعیت آن‌ها کم‌تر می‌شود.

پس باید توجه داشته باشیم پیامد تغییر اقلیم فقط گریبان انسان‌ها را نخواهد گرفت و گونه‌های دیگر نیز قطعاً از این پدیده متأثر خواهند شد.

۷- تغییرات آب و هوای منطقه‌ای

آخرین پیامد تغییر اقلیم که در این نوشته به آن می‌پردازیم، تغییرات آب و هوای منطقه‌ای است. مطالعات نشان داده است که بیش‌ترین افزایش احتمالی دما در زمستان، در عرض‌های بالای جغرافیایی و در نیم‌کره‌ی شمالی اتفاق خواهد افتاد. به این ترتیب تغییرات منطقه‌ای در این نواحی می‌تواند ۲ تا ۲/۵ برابر سریع‌تر و بیش‌تر از مقادیر میانگین سالیانه‌ی جهانی باشد.

تغییر در جهت وزش باد، میزان بارندگی و همچنین بلایای طبیعی همچون طوفان، گردباد و سیل از نتایج مستقیم تغییر اقلیم است.

افزایش بازندگی در برخی مناطق سبب افزایش حجم سیلاب‌ها می‌شود. انتظار می‌رود تغییر اقلیم منجر به افزایش درصد بارندگی‌های شدید و ناگهانی شود که علاوه بر سیل، ریزش کوه، بهمن و فرسایش خاک را نیز به همراه خواهد داشت.

تنظیم: سرودار
منبع: ت. گرانت، گ. لیتل جان. آموزش تغییرات اقلیمی  (برای آموزشگران). سازمان حفاظت محیط زیست، ۱۳۸۹، ۱۳-۱۷

درباره‌ی سرودار

کار اصلی ما در تیم سرودار افزایش آگاهی محیط زیستی و معرفی محصولات دوستدار محیط زیست است. ما اینکار را در جهت توسعه­ ی استفاده از محصولات سازگار با محیط زیست در تمامی جنبه­ های زندگی انجام می‌دهیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *